‘Niet geld maar mooie producten drijven ondernemers’

Venray/ Groningen – Wil je werken voor een strenge baas? Of voor iemand die zachtaardig is? Met welke leider hebben we op de werkvloer het liefst te maken? Maryse Brand houdt zich op de Rijksuniversiteit Groningen, na jaren bedrijven te hebben geadviseerd, met dit soort vragen bezig. “Ik heb nog nooit een ondernemer ontmoet zonder hart voor zijn zaak’.

Maryse Brand vindt dat ondernemers hun hart moeten volgen

Hoe belangrijk is innovatie bij een ondernemer? 
“Belangrijk, maar tegelijkertijd kun je ook een passie voor een bedrijf hebben zonder te innoveren. Zonder dat je streeft naar groei. Er zijn ondernemers die louter denken aan waar zijzelf en hun medewerkers gelukkig van worden en beseffen dan dat groei daar niet bij hoort. Vanuit een economisch of politiek perspectief wordt uitbreiden natuurlijk vaak wel belangrijk gevonden.”

Welke rol speelt passie bij het ondernemerschap? 
“Ik vind dat ondernemers een passie moeten hebben voor hun bedrijf en hun hart moeten volgen. Dat gaf mij als adviseur ook altijd een goed gevoel. Ik durf zelfs te beweren dat iemand die geen passie heeft, geen ondernemer is, maar een manager is (naar analogie van Ad Verbrugge, zie Limburg Onderneemt november 2013, red.). De vraag is dan hoe lang zo iemand het bedrijf succesvol kan blijven leiden.”

Wat valt nog meer op door het contact dat u met ondernemers had? 
“Ik merk veel schaamte bij hen als ze hulp moeten vragen. Ze weten de weg vaak moeilijk te vinden. En ondernemers beseffen meestal niet dat het inschakelen van een adviseur niet perse veel geld hoeft te kosten. Heel opvallend. En jammer. Want het is lang niet altijd niet goed zelf je problemen op te lossen.”
Zit er een verschil tussen kleine en grote bedrijven?
“Ja, heel erg. Bij kleine bedrijven werken minder mensen, en dus is er minder kennis dan bij grote bedrijven aanwezig. Bij grote bedrijven kunnen ze dus beter kennis met elkaar delen. Ondernemers in kleine bedrijven moeten dan ook naar buiten kijken en samenwerking met anderen opzoeken. Ik merk ook dat ondernemers graag kijken naar het gedrag van grote bedrijven. En niet naar dat van kleine.”

Heeft u nog andere voorbeelden? 
“Het ISO-systeem dat zo’n vijfentwintig jaar geleden werd opgezet om het kwaliteitsbeleid van bedrijven op papier te krijgen, is een goed voorbeeld. Ik zie dat grote bedrijven daar anders mee omgaan dan kleine. Het probleem bij grote bedrijven is dat zo’n project vaak top-down wordt opgezet, en dus min of meer aan de medewerkers wordt opgedrongen. Ondertussen heeft een bedrijf als Philips talloze ISO-handboeken, terwijl een klein bedrijf met enkele tientallen pagina’s perfect aan de ISO-normen kan voldoen. Ik heb gezien hoe zo’n systeem in sommige grote bedrijven een bureaucratisch gedoe werd, en uiteindelijk zelfs een wassen neus.”

Wat zijn nog meer valkuilen bij bedrijven? 
“Een ondernemer kan zichzelf een participerend, meedenkend persoon vinden, terwijl het personeel dat niet vindt. Een oplossing is de ondernemer een spiegel voor te houden. Laten zien dat hij of zij minder empathisch is dan hij denkt. Je ziet ook gebeuren dat ondernemers liever ja-knikkers aannemen. Mensen die het met hen eens zijn. Dat is altijd zo geweest, maar als ondernemer leer je daar natuurlijk weinig van.”

Wat is daarnaast nog belangrijk voor een ondernemer? 
“Ondernemingen die het goed doen, zijn degenen die een netwerk hebben aan wie ze vragen kunnen stellen, op welke gebied dan ook. Dat is echt onmisbaar voor ze.”

Wat was voor u één van de leukste ervaringen in uw loopbaan? 
“Bijzonder was de periode waarin ik advies gaf aan een bedrijf met enkele streng gereformeerde heren. Ze hadden een heel andere achtergrond dan ik, maar gingen op hun eigen manier en heel goed met hun bedrijf om. Dat was mooi om te zien. Een voorbeeld voor anderen”

Dr. Maryse Brand werkt op de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Ze studeerde economie en is gepromoveerd op het gebied van marketing. “Dat vond ik uiteindelijk te beperkt. Je puur richten op marketing alleen, was voor mij te eenzijdig.” In 1998 begon de universiteit met het opzetten van een afstudeerrichting gericht op ondernemerschap, waar Brand bij betrokken was. 

Tekst: drs. Nicole Mulders 
Fotografie: Reyer Boxem 

april 2014, Midden / Noord