‘Een goudsmid word je niet. Dat ben je.’

Weert – Door drs. Nicole Mulders – Gepassioneerd en een groot kunstliefhebber. Zo mag edelsmid Tyllo Werz gerust genoemd worden. Zijn bedrijf heeft weer het predicaat ‘Hofleverancier’ mogen ontvangen. Werz – gehuisvest in een mooi, monumentaal pand in hartje Weert – is een gevestigde naam. Klanten komen uit het hele land. Het hofleverancierschap liet Tyllo Werz aanvankelijk liever aan zich voorbijgaan.

“Sieraden zijn emotie. In dit vak raak je nooit uitgeleerd.”

“Ik was bang dat het drempelverhogend zou werken. En ik vind het juist belangrijk een goede band met mijn klanten op te bouwen.” Maar dankzij een volhoudende gemeente ging hij toch overstag. Zonder spijt. “Het typische is dat de meeste bedrijven nu in crisis zitten, en hier gaat het goed. Het Hofleverancierschap draagt daar ook aan bij. Klanten moeten daardoor hoogstens wat langer op hun opdrachten wachten.”
Werz is een eenmanszaak. Tyllo Werz omschrijft zichzelf als een echte Einzelgänger. Hij werkte eerder bij verschillende goudsmeden en juweliers. “Ik durfde eerst niet eens voor mezelf te beginnen. Nu denk ik: had ik het maar veel eerder gedaan. Hij kiest voor het fijne werk, zoals het maken van sieraden. Zijn vader, zilversmid, maakte vooral groter werk, zoals kelken en monstransen voor kerken.

Familiebedrijf 
Het bedrijf zit al sinds 1838 in de familie. “Als kind liep ik al rond in de werkplaats van mijn vader. Ik leerde het vak op die manier van hem. Geloof dat de passie voor het vak er al jong bij me in zat. Voor geld moet je het niet doen. Ik zie het als mijn roeping. Goudsmid word je niet, maar ben je.” Sinds 2011 zwaait Tyllo Werz de scepter over het bedrijf. Het eerste wat hij aanschafte was een afzuigmachine in de werkplaats. En enkele goede stoelen. Inmiddels zijn de werkplaats en winkel allang gerenoveerd en moderner gemaakt. Hij heeft het gevoel dat zijn inmiddels overleden vader trots op hem zou zijn. “Maar dat heeft hij nooit zo direct uitgesproken.”

Tyllo Werz is naast zijn eigen zaak ook parttime docent edelsmeden aan het RICK (het Regionaal Instituut voor Cultuur- en Kunsteducatie) in Weert. Wat hij vooral van zijn leerlingen vraagt is om serieus met hun vak bezig te zijn. En: “Ik leer leerlingen te kijken, open te staan voor iets creatiefs. Soms vragen ze me of ik iets mooi vind. Maar, dat doet er niet toe. Zij moeten het zelf mooi vinden.” Smaak is een lastige kwestie bij mensen, ervaart hij. “Ze moeten meer achter hun eigen idee staan. Ik probeer ze vooral mee te geven zichzelf te blijven. Ook ik heb dat moeten leren.” Wat hem ook typeert: zijn afkeer voor netwerken. “Ik heb een hekel aan verkopers in pak. Ik doe precies mijn eigen ding.”

Kunst als sluitpost 
Smaak is dus een lastige kwestie. Veel mensen zijn daar niet mee bezig, meent hij. “Niet iedereen is kunstzinnig. Ik moet zeggen dat ik me daar wel eens aan stoor. Je denkt dat iedereen sieraden mooi vindt. Maar feit is dat het niet zo is.” Kunst wordt volgens hem te vaak als elitair gezien. Of als een sluitpost. “Bovendien leven we in een consumptiemaatschappij. De waardering voor pure kunst verdwijnt. Dat is jammer.”

Scandinavië 
Scandinavië heeft al jaren terug zijn hart veroverd. “Toen ik tien jaar was, zag ik een film die zich in Canada afspeelde. Ik wilde daar ook heen.” Toen hij zijn opleiding voor goudsmid in Schoonhoven had afgerond, werd het Scandinavië. Hij woonde acht maanden in Noorwegen en werkte er voor het atelier van Frank en Regine Juhl’s in Noors Lapland. “De eerste keer dat ik het Noorderlicht zag, was prachtig. Dat moet je meemaken. En als je de Poolcirkel voorbij gaat, ben je echt op een prachtplek.” Zijn liefde voor de natuur van Scandinavië is aanstekelijk. En verwerkt hij in zijn ontwerpen. Zeven jaar is hij niet op vakantie geweest. Wellicht reist hij weer eens af naar het noorden. Maar de plannen zijn nog niet gemaakt. Weert is de plek waar zijn zaak bloeit en koestert hij daarom. “Scandinavië is prachtig om te reizen, maar niet om te wonen.” Duidelijk is zijn vakmanschap. En zijn liefde voor mooie dingen. “Ik houd van sieraden. Sieraden zijn emotie. In dit vak raak je nooit uitgeleerd”, besluit hij. “Je leert niet eens alles in een mensenleven. Ik ga hiermee door tot ik erbij neer val.”

Edelsmederij Werz/Kunstwerkplaatsen Esser-Werz is sinds 1838 een Weerter familiebedrijf. Het is overgegaan van ouder op kind. “In hoogtijdagen werkten hier vroeger veertig mensen.” In 1905 kreeg Camille Esser het predikaat Hofleverancier uitgereikt en in 1963 Eloy Werz (bestendigd in 1988).

april 2013, Midden / Noord